Fill in the Blanks
Mugimenduak eraldatzeko mekanismoak
MEKANISMOAK
Makinen
eginkizun
nagusia
motorrak
sorturiko
mugimendua
da
,
harik
eta
mugimendu
hori
egin
beharreko
lanaren
beharrizanetara
arte
.
Motorren
irteera
-
mugimenduak
,
orain
arte
ikusi
dugunez
,
batik
bat
-
mugimenduak
dira
;
Biraketa
hori
gehienetan
iraukorra
izaten
da
.
eta
gutxienetan
aldagarria
.
Biraketa
-
mugimenduan
oinarrituz
,
makina
guztien
aplikazioak
betetzeko
behar
diren
mugimendu
mota
guztiak
lortu
behar
dira
.
Eraldaketa
horien
erantzukizuna
dute
.
Makina
baten
ezaugarri
eta
eginkizunak
aztertzeko
,
beraren
aztertzen
dira
,
batez
ere
.
Horiek
oso
anitzak
zirenez
,
modu
sistematikoan
aztertu
behar
izan
dira
.
XVII
.
mendearen
azkenetan
,
CHRISTOPHER
POLHEM
suediarrak
eredu
multzo
bat
sistematizatu
zuen
;
horren
barruan
,
makinetatik
ezagutzen
ziren
elementu
guztiak
sartu
nahi
izan
zituen
.
Multzo
horri
izena
eman
zion
.
Horren
jarraitzaile
batek
,
CARL
OHAN
CRONSTEDTek
(
1709
-
1779
)
,
hau
idatzi
zuen
bere
koadernoan
:
<
guztiak
zein
diren
[
?
]
Ingeniari
batek
,
eta
muntatzen
dituenean
,
alfabeto
mekanikoaren
oinarrizko
guztiak
zein
diren
ez
badaki
,
eta
oharretan
,
artikuluetan
edo
liburuetan
begiratzen
ibili
behar
badu
,
beraren
lanak
erritmo
izango
dau>>
.
Ohiko
mekanismo
batzuk
aztertuta
,
<>
hurbiltzeko
ahalegina
egingo
dugu
.
1
POLEAK
ETA
UHALA
DITUEN
MEKANISMOA
Mekanismorik
bakunenetako
bat
batetik
beste
ardatz
batera
Biraketa
-
mugimendua
igortzeko
aukera
ematen
duena
da
;
horren
ondorioz
,
aldaketaren
bat
sortzen
da
.
Mekanismo
horretan
,
w1
mugimendua
duen
ardatzaren
abiadura
angeluarra
izango
da
(
ardatz
horri
esango
diogu
)
;
w2
,
berriz
,
mugimendu
hori
jasotzen
duen
ardatzaren
abiadura
angeluarra
izango
da
(
ardatz
hori
izango
da
)
.
Mekanismoak
eragingo
duen
aldaketari
-
esaten
zaio
,
eta
zatidura
honen
bidez
adierazten
dugu
:
i
=
/
.
Arazoak
izandako
lehenengo
soluzio
teknikoetako
bat
loturiko
disko
bi
egitea
izan
zen
;
horien
inguruan
uhala
igarotzen
zen
(
hasieran
uhala
zen
,
baina
orain
ehunezkoa
eta
da
)
.
Horrela
,
poleak
eta
uhala
dituen
mekanismoa
lortzen
da
Mekanismo
horretan
,
d1
eta
d2
bi
ardatz
artean
ipiniko
diren
diskoen
dira
;
horiek
D
distantzian
kokatuta
daude
,
eta
euren
artean
transmisio
-
erlazioa
,
i
,
ezarri
nahi
dugu
.
Diskoen
diametroen
balioak
bi
baldintzaren
menpe
daude
:
·
w1
=
·
w2
(
d1
+
d2
)
/
2
<
Lehenengo
baldintza
erraz
ateratzeko
modukoa
da
;
kontuan
hartu
behar
da
,
uhala
tenka
egoteko
,
kantitate
berean
eta
edozein
denbora
tartean
igaro
behar
duela
A
eta
B
puntuen
aurretik
.
Kantitate
hori
,
denbora
-
unitate
bakoitzerako
,
eta
diskoaren
arteko
izango
da
.
Bigarren
baldintzaren
adierazpen
matematikoa
inekuazio
bat
da
;
baldintza
hori
diskoak
bata
bestearen
ezin
izateak
ezartzen
du
.
Bi
ezezaguneko
(
zehaztu
beharreko
diametro
biak
)
sistema
horrek
ez
du
soluziorik
zehazten
;
izan
ere
,
inekuazioa
denez
bigarren
adierazpenak
soluzio
asko
eta
asko
izan
ditzake
.
Teknikan
halako
kasu
asko
aurkituko
ditugu
.
Kalkuluak
errespetatu
beharreko
baldintza
batzuk
ezartzen
ditu
.
Kalkuluaren
ikusegitik
,
baldintza
horiek
betetzen
dituzten
balio
-
pare
guztiak
baliozkoak
dira
.
Behin
betiko
diseinua
beste
mota
bateko
baldintza
batzuen
menpe
egongo
da
:
baldintza
,
teknologikoak
,
estetikoak
etab
.
Uhalen
bidezko
transmisioak
bi
alde
ditu
oso
onak
:
eta
merkea
da
.
Baina
ez
du
transmisio
bermatzen
,
uhalak
malguak
baitira
nahitaez
.
Esfortsu
gogorrak
egiten
direnean
,
egoten
dira
;
beste
zenbait
esfortzuren
ondorioz
(
abioak
,
etab
.
)
,
itxuragabetze
elastikoak
gertatzen
dira
,
Abiadura
,
eta
zaratak
sortzen
dira
.
Efektu
horiek
jasateko
modukoak
direnean
,
uhalek
lagundu
egiten
dute
polea
eroalean
abiadura
-
aldaketa
gogorrak
xurgatzen
.
Jatorrizko
uhal
laurik
gehienak
izaten
ziren
;
gaur
egun
,
material
iraunkorrak
,
eta
malguak
erabilita
fabrikatzen
dira
:
adibidez
,
kautxua
,
poliuretanoa
,
zuntzak
,
etab
.
Uhal
berean
,
sarritan
hainbat
material
konbinatzen
dira
,
eta
,
horrela
,
duten
geruzak
eratzen
dira
.
Kanaldun
poleekin
erabiltzeko
,
ebakidura
anitzeko
uhalak
fabrikatzen
dira
:
Uhal
:
V
formako
uhal
ere
esaten
zaie
;
bakunak
edo
loturiko
zenbait
uhalek
osaturiko
bandak
izan
daitezke
.
Uhal
:
material
iraunkorreko
arima
bat
eta
irristatzearen
aurkako
bat
izaten
dute
.
uhalak
horzdun
poleetan
daude
;
kate
baten
moduko
ibilera
duta
,
baina
leunagoa
eta
isilagoa
,
eta
,
gainera
,
ez
dira
zertan
.
Ez
dute
tenkagailurik
behar
,
abiadur
-
aldaketak
zehatz
transmititzen
dituzte
,
eta
abiadura
eta
handian
ibiltzeko
gaitasuna
dute
.
|