New game
Download
SCORM download
To be used in an LMS (Moodle, Blackboard...)
Regular download
To be published on a website or blog.
Downloading games is an exclusive feature for users with an Academic Plan or a Commercial Plan.
Get your Academic Plan or your Commercial Plan now and start integrating your games into your LMS, website or blog.
Get Academic Plan
If you wish, you can download a demo game here and test its integration:
Share game
Slideshow
Slideshow

ENERGIA ETA MATERIAREN ERALDAKETAK

Integrate it into your platform
G. Classroom M. Teams
You can integrate the game into an LMS compatible with LTI 1.1 or LTI 1.3 such as Canvas, Moodle, or Blackboard. This way, the scores will be automatically saved into the platform’s gradebook.
Download
You have exceeded the maximum number of games you can integrate into Google Classroom with your current Plan.

To integrate as many games as you want in Google Classroom, you need an Academic Plan or a Commercial Plan.

Get Academic Plan
You have exceeded the maximum number of games you can integrate into Microsoft Teams with your current Plan.

To integrate as many games as you want in Microsoft Teams, you need an Academic Plan or a Commercial Plan.

Get Academic Plan
Downloading games is an exclusive feature for users with an Academic Plan or a Commercial Plan.

Get your Academic Plan or your Commercial Plan now and start integrating your games into your LMS, website or blog.

If you wish, you can download a demo game here and test its integration:

Get Academic Plan

ENERGIA ETA MATERIAREN ERALDAKETAK

Slideshow

(3)
Played 427
Create copy

About this activity

ENERGIA. INFORMAZIOA ULERTU

Created by

SAMANIEGO IKASTETXEA
SAMANIEGO IKASTETXEA
Spain

Download the paper version to play

Make your own free game from our game creator
Compete against your friends to see who gets the best score in this game
Make challenge

Top Games

 %
Anonymous
Anonymous
 %
%
%
You have exceeded the maximum number of games you can print with your current Plan.

To print as many games as you want, you need an Academic Plan or a Commercial Plan.

Get Academic Plan
Print your game
ENERGIA ETA MATERIAREN ERALDAKETAK
 

ENERGIA ETA MATERIAREN ERALDAKETAKOnline version

ENERGIA. INFORMAZIOA ULERTU

by SAMANIEGO IKASTETXEA
1

ENERGIA MOTAK

MAPA KONTZEPTUALA

MAPA KONTZEPTUALA

Energia gure inguruan gertatzen diren aldaketa guztien erantzulea da.

Energia mota asko daude: mekanikoa, kimikoa, elektrikoa, argi-energia, termikoa edo bero-energia eta nuklearra.
Enegia mota bakoitzak ezaugarri jakin batzuk ditu.

IRUDIA

2

ENERGIA MEKANIKOA

Higitzen ari diren gorputzek energia mekanikoa dute. Zenbat eta abiadura handiagoan higitu, orduan eta energia mekaniko handiagoa dute: haizeak, olatuek, altueran dauden gorputzek, arkuak soka tenkatzean...

3

ENERGIA KIMIKOA

Energia kimikoa dute:

  1. Elikagaiak: gure gorputzak elikagaien energia kimikoari esker funtzionatzen du.
  2. Erregaiak:  erregaiak erretzean edo motorrean erabiltzean energia kimikoa askatzen dute.
  3. Pilak: pilek dituzten gaiak energi kimikoa dute eta energia hori erraz bihurtzen da energia elektrikoan.

4

ENERGIA ELEKTRIKOA

Etxeetan gehien erabiltzen den energia da. Erraz garraiatu daiteke distantzia luzera, garbia da eta eraldatuz beste energia mota batzuk sortu daitezke (haizemaileak energi elektrikoa energi mekanikoan bihurtzen du).

Zentral elektrikoetan sortzen da:

  • zentral termikoetan erregaiak erabiliz.
  • zentral hidroelektrikoetan urak erortzean duen energia mekanikoa erabiliz.
  • eguzki zentraletan eguzkiaren argi-energia erabiliz.
  • zentral eolikoetan airearen energia mekanikoa erabiliz.
  • zentral nuklearretan uranioren energia nuklearra erabilez.

5

ARGI-ENERGIA

Argi-energia hainbat gorputzek argi moduan igortzen dutena da. Naturala izan daiteke (eguzkia) landareek behar dutena behar dituzten elikagaiak sortzeko (fotosintesia) edo artifiziala (bonbilla).

Gizakiok argi-energiari esker dugu ikusteko ahalmena.

Argi energia energia elektrikoa lortzeko erabiltzen da.

6

ENERGIA TERMIKOA EDO BERO-ENERGIA

Gorputzek igortzen duten beroaren energia da. Beroagoa dagoen gorputz batetik hotzagoa dagoen beste gorputz batera trasmititzen den energia da.

Bero energiak eraldaketa ugari eragiten ditu materian.

7

ENERGIA NUKLEARRA

Energia mota hau erregai nuklear deritzaien substantzi batzuk dute; uraniok eta plutoniok adibidez.

Substantzi hauek zentral nuklearretan erabiltzen da energia elektrikoa sortzeko.

Abantailak: energia elektrikoa sortzeko ahalmen handia du, merkea da eta ez du atmosfera kutsatzen.
Alde txarrak: zentralean istripuren bat izanez gero hondamendia sortu dezake, sortzen diren hondakinak oso arriskutsuak dira eta zentral baten bizi iraupena 25 urtekoa besterik ez da.

8

ENERGIA ITURRIAK

Energia duen edozein ingurune naturala edo artifiziala da energia-iturria, eta energia hori atera eta erabili dezakegu.

Energia iturriak berriztagarriak edo berriztaezinak izan daitezke:

BERRIZTAGARRIAK: etengabe berritzen diren energia iturriak dira. Energia hidraulikoa, eguzki energia, eolikoa eta  energia geotermikoa energia berriztagarrien adibide dira.

BERRIZTAEZINAK: berritzen ez diren energi iturriak dira. Ikatza, petrolioa eta gas naturala energia berriztaezinen adibide dira.

9

SUBSTANTZI PURUAK ETA NAHASTEAK

Materia agertzen den erari SUBSTANTZIA deritzaio eta bi multzotan bereizten dira: 

SUBSTANTZI PURUAK. Hauek ezin dira beste substantzi batzuetan banatu, mota bakarreko materialez osatuta daude. Oxigenoa, urrea, gatza eta azukrea adibidez substantzi puruak dira. Substantzi puruak elementu bakar batez edo gehiagoz osatuta egon daitezke.

NAHASTEAK. Zenbait substantzia puruz osatuta daude. Itsasoko ura, harriak eta esnea dira nahasteen adibide batzuk. 

Gure inguruko substantzia gehienak nahasteak dira. Naturan nekez aurkitu daitezke substantzia pururik.

MAPA 

MAPA 1


10

NAHASTE MOTAK

Nahaste guztiak substantzia puruz osatuta daude.
Bi nahaste mota bereizten dira:

  1. Nahaste heterogeneoak.  Bere osagaiak begiz berezi daitezke: fideo-zopa, granitoa...
  2. Nahaste homogeneoak edo disoluzioak. Bere osagaiak ezin dira begiz berezi: itsasoko ura, airea, lurrina...
ARIKETA


11

NAHASTEAK BANATZEA: IRAGAZKETA

Nahaste heterogeneoak bereizteko erabiltzen da: solido batek eta likido batek osatutako nahastea edo neurri desberdinetako bi solidoen nahastea. Iragazki edo galbeen bidez egiten da.

IRAGAZKIAK


12

NAHASTEAK BANATZEA: LURRUNKETA

Solido baten eta likido baten arteko nahaste homogeneoak bereizteko erabiltzen da. Likidoa lurruntzen da eta solidoa ontzian gelditzen da. Adibidez: ura + gatza.

13

NAHASTEAK BANATZEA: DESTILAZIOA

Nahastuta dauden bi likido banatzeko edo bereizteko erabiltzen da, Baita ere likidotan disolbatutako solidoak banantzeko erabiltzen da, Adibidez, iturriko ura destilatuz, ur destilatua lortzen da, gatzik gabea. Ura eta alkohola banatzeko ere destilazioa erabiltzen da.

14

NAHASTEAK BANATZEA: DEKANTAZIOA

Dentsitate desberdineko substantzien nahazte heterogeneoak bereizteko erabiltzen da. Adibidez ura + olioa.


15

BEROAK MATERIA ALDATZEN DU

Beroak materian ondorio ugari sortzen ditu. Hoien artean materiaren egoera aldaketak:

URTZEA. Gorputz bat solido egoeratik likido egoerara aldatzea da. IRUDIA (labazko ibaia) ARIKETA

SOLIDOTZEA. Likido egoeratik solido egoerara aldatzea da. Adibidez izozkailu batean ura izotza bihurtzen denean. IRUDIA (ura izozten denean)

BAPORIZAZIOA. Likido-egoeratik gas-egoerara pasatzea da eta bi modutan gerta daiteke: lurruntzea (edozein tenperaturatan eta pixkanaka: kolonia ontzi bat irakita utziz gero, kolonia lurrundu egiten da) edo irakitea (bizkor gertatzen da tenperatura jakin batera berotuz) IRUDIA

KONDENTSAZIOA. Gas egoeratik likido egoerara pasatzea. Adibidez komuneko ispiluan ur lurruna ispiluan kondensatzen denean. IRUDIA

SUBLIMAZIOA. Solido egoeratik zuzenean gas egoerara pasatzea likido bihurtu gabe. Substantzi batzutan bakarrik geratatzen da.


16

ARIKETA BATZUK

ARIKETA 1

ARIKETA 2

ARIKETA 3

ARIKETA 4

ARIKETA 5

17

URTZE ETA IRAKITE TENPERATURA

Substaantzi bakoitza tenperatura jakin batean aldatzen da solido-egoeratik likido-egoerara. Tenperatura horri substantziaren urtze-tenperatura deritzo eta substantzien ezaugarri bereizgarri bat da. (ura 0º)

Substaantzi bat bere irakite-tenperaturara iristean, irakiten hasten da. (ura 100º)

IRUDIA

Bestalde, gorputz bat berotzean, haren bolumena handitu egiten da, DILATAZIOA gertatzen da. Aldiz, gorputz baten tenperatura jaistean, haren bolumena txikitu egiten da; UZKURTZEA deritzo horri.

18

ERREAKZIO KIMIKOAK

Materiaren substantzia batzuk beste era bateko substantzia bihurtzea dakarren aldaketa da ERREAKZIO KIMIKOA.

Errakazio kimiko mota hauek daude:

  1. Oxidazioa. Substantzia bat oxigenoarekin elkartzean gertatzen da. Iltze bat oxidatzean erdoildu egin dela esaten dugu. IRUDIA
  2. Errekuntza. Ziztu bizian gertatzen den ixidazio mota bat da. Erregaia oxigenoarekin elkartzean gar bat sortzen da eta beroa askatzen da. Papera su hartzen. IRUDIA
  3. HARTZIDURA. Izaki bizidunetan gertatzen da erreakzio kimiko hau. Jogurra, ardoa edo ozpina egiteko, eta bakteriak edo legamiak eragiten dute. IRUDIA
 
Are you sure you want to leave the page?

If you leave the page, you will lose your game progress.