New game
Download
SCORM download
To be used in an LMS (Moodle, Blackboard...)
Regular download
To be published on a website or blog.
Downloading games is an exclusive feature for users with an Academic Plan or a Commercial Plan.
Get your Academic Plan or your Commercial Plan now and start integrating your games into your LMS, website or blog.
Get Academic Plan
If you wish, you can download a demo game here and test its integration:
Share game
Slideshow
Slideshow

Қазақ тілінің морфологиясы: сөздердің құрылымы

Integrate it into your platform
G. Classroom M. Teams
You can integrate the game into an LMS compatible with LTI 1.1 or LTI 1.3 such as Canvas, Moodle, or Blackboard. This way, the scores will be automatically saved into the platform’s gradebook.
Download
You have exceeded the maximum number of games you can integrate into Google Classroom with your current Plan.

To integrate as many games as you want in Google Classroom, you need an Academic Plan or a Commercial Plan.

Get Academic Plan
You have exceeded the maximum number of games you can integrate into Microsoft Teams with your current Plan.

To integrate as many games as you want in Microsoft Teams, you need an Academic Plan or a Commercial Plan.

Get Academic Plan
Downloading games is an exclusive feature for users with an Academic Plan or a Commercial Plan.

Get your Academic Plan or your Commercial Plan now and start integrating your games into your LMS, website or blog.

If you wish, you can download a demo game here and test its integration:

Get Academic Plan

Қазақ тілінің морфологиясы: сөздердің құрылымы

Slideshow

Played 0
Create copy

About this activity

Қазақша сөздің ішкі құрамы

Created by

Шұғыла Ахмедьярова
Шұғыла Ахмедьярова
Kazakhstan

Download the paper version to play

Make your own free game from our game creator
Compete against your friends to see who gets the best score in this game
Make challenge

Top Games

 %
Anonymous
Anonymous
 %
%
%
You have exceeded the maximum number of games you can print with your current Plan.

To print as many games as you want, you need an Academic Plan or a Commercial Plan.

Get Academic Plan
Print your game
Қазақ тілінің морфологиясы: сөздердің құрылымы
 

Қазақ тілінің морфологиясы: сөздердің құрылымыOnline version

Қазақша сөздің ішкі құрамы

by Шұғыла Ахмедьярова
1

1. Морфологияға кіріспе

Морфология – сөздердің түрлерін, қосымша белгілерін зертейтін тіл білімі бөлімі. Бұл сала түбірді, жалғауларды және қосымшаларды қарастырады. Морфема – сөздің ең кіші мағыналы бірлігі.

Түсіндірме: түбір
 – негізгі мағынаны сақтайды; жалғау
 – грамматикалық мағынаны қосады; көмекші қосымша
 – күшейтеді және жаңа формалар жасайды.

2

2. Түрлері: түбір, жалғау, қосымша

Түбір – сөздің түп-негізі: үй, адам, кітап.

Жалғау – сөзді грамматикалық формаға айналдырады: -да, -ге, -лар.

Қосымша – қосымша мағына береді: -ша, -йық, -лық.

3

3. Туынды сөздердің жасалуы

Туынды сөздер түбір + қосымша арқылы жасалады. Мысалы: үй-ші (үйші) – түбір + қосымша; мұрагер – түбір + қосымша.

Сөздік мағынаны кеңейту үшін бірнеше қосымша тіркеле алады: мұражайлық, оқулықсыз.

4

4. Қосымша тәртібі

Қосымша түрлері: кездейсоқ емес, керек формаларға сәйкес келеді. Мысалы:

  • сандық: -дар/дер – көпше.
  • септік: -нің/нің – жіктеу.
  • тәуелдік: -ым/-ім – менің.

Suffix vowels гармонияға бағынады: үй-да → үйде, үй-ге → үйге.

5

5. Грамматикалық мәңілдер

Септік, құрылымдық формалар сөзге уақыты, қарым береді. Мысалы:

  • Кім? Неше? Менің кітабым – тәуелдік.
  • Қайда? үйде – дөңгелек септік.
  • Көпше -дар, -дер.

Грамматикалық формалар сөйлем арасындағы байланысты ауыстырады.

6

6. Тілдік құбылыстар: әлсіз буындар

Кейбір дыбыстар талдауда дыбыс үндестігіге бағынады. Казак тілінде ұйытқу, ырғақ және дыбыс үйлесімі маңызды. Мысалы: қаламы → қаламың.

Универсал формалармен (-да, -ге) suffix гармониясына сүйенеді.

7

7. Морфологиялық талдау практикасы

Сөзді талдаңыз: үйдегі – түбір: үй, жалғау: -дегі, тәуелді форма: үйдегі.

Түсінік: түбір + жалғау → негізгі мағына + грамматикалық көрсеткіштер.

8

8. Туынды және күрделі сөздер

Күрделі сөздер екі түбірден тұрады: үй+жылы – үй-жылы; туынды сөздерде қосымша да кездеседі. Мысалы: кітапхана (кітап + хана), мұрағат (мұра +ғат).

9

9. Құрылымдық принциптер

Құрылымдық үлгілерге көңіл бөлу маңызды: түбір + жалғаулар – көп формалы жүйе; қайталама қосымша – мағынаны күшейтеді. Мысалы: оқығандар, жазып жатыр.

10

10. Қорытынды және қолдану

Морфология – сөздің ішкі заңдылықтарын түсінуге көмектеседі. Практикада түбірді анықтау, қосымшаларды танып- білу және гармония ережелерін қолдану маңызды. Осымен казак тілінің morфологиялық құрылымы түсінікті болады.
 
Are you sure you want to leave the page?

If you leave, you will lose the game in progress.